સમય સાથેનો આપણો સંબંધ

સમય સાથેનો આપણો સંબંધ

આપણને વારંવાર એક વાત સાંભળવા મળે છે કે યાર, મરવાની પણ ફુરસદ નથી! જો મરવાની ફુરસદ ન હોય તો જીવવાની ફુરસદ ક્યાંથી મળવાની છે?

મેહરબાં હો કે બુલા લો મુઝે ચાહો જિસ વક્ત, મેં ગયા વક્ત નહીં હૂં કિ ફિર આ ભી ન સકું.
-અમીર મિનાઇ

સમય સાથે તમારે કેવો સંબંધ છે? દોસ્તીનો કે દુશ્મનીનો? સમય એવી ચીજ છે કે તમે તેની સાથે જેવો સંબંધ રાખશો, એવો સાથ આપશે. સમય સારો કે ખરાબ નથી હોતો, સમય સમય જ હોય છે. કોઈ ક્ષણ ગુડ ટાઈમ કે બેડ ટાઈમનું લેબલ લગાવીને આપણી સામે આવતી નથી. આપણે જ જો સમય પર અચ્છા કે બુરાનું સ્ટીકર ચોંટાડી દઈએ તો એમાં વાંક સમયનો નથી હોતો.

એક માણસને સમય સાથે ઝઘડો થયો. સમયને ફરિયાદ કરી કે, મારા માટે તું ક્યારે સુધરીશ? સમયે કહ્યું કે, તું ક્યાં મને બગાડે છે એ શોધી કાઢ એટલે હું આપોઆપ સુધરી જઈશ. મેં તો મારી બધી શકિત તને આપી છે, હવે તારા હાથમાં છે કે તું તેને કેવી રીતે વાપરે છે.

આપણને વારંવાર એક વાત સાંભળવા મળે છે કે યાર, મરવાની પણ ફુરસદ નથી! જો મરવાની ફુરસદ ન હોય તો જીવવાની ફુરસદ ક્યાંથી મળવાની છે? ગમે એવો ધનાઢ્ય માણસ પણ સમયને ખરીદી શકતો નથી. સમયને તમે જરાયે રેઢો મૂક્યો તો સમય તમારા પર ચડી બેસશે.

સમયની લગામ માણસના પોતાના હાથમાં હોવી જોઈએ પણ માણસ આ લગામ સમયના હાથમાં આપી દે છે અને પછી એ જેમ ચાબુક ફટકારે એમ દોડતો અને હાંફતો રહે છે. એક વરસનું મૂલ્ય કેટલું છે એ જાણવું હોય તો એવા વિદ્યાર્થીને પૂછો જે ફાયનલ એક્ઝામમાં ફેઈલ થયો છે. એક મહિનાના મૂલ્યની વાત એ માને પૂછો જેને એક મહિનો પ્રિમેચ્યોર ડીલીવરી થઈ છે.

એક કલાકનું મૂલ્ય એ પ્રેમીને પૂછો જે પોતાની પ્રેમિકાની રાહ જુવે છે. એક મિનિટનું મૂલ્ય એને પૂછો જે માણસે એક મિનિટ મોડું થતાં ટ્રેન મિસ કરી હોય. એક સેકન્ડનું મૂલ્ય એને પૂછો જેનો અકસ્માતમાંથી સહેજ માટે બચાવ થયો હોય અને વન મિલિસેકન્ડનું મૂલ્ય એ રનરને પૂછો જેણે આંખના પલકારા કરતાં પણ ઓછા સમય માટે ઓલિમ્પિકમાં ગોલ્ડ મેડલ ગુમાવ્યો હોય!

સમયનું મૂલ્ય જે સમજતા નથી તેને સમય કોડીના કરી નાખે છે. સમયનો સદુપયોગ કરતા આવડવું જોઈએ. એટલે જ કહેવું પડે કે, સમયને વાપરવામાં ઉડાઉ ન બનો અને એટલા કંજૂસ પણ ન બનો કે પોતાના માટે પણ સમય ન બચે.

એક બેંકર છે જે દરેક વ્યક્તિને એક ગજબની સ્કીમ આપે છે. આ બેંકર તમારા ખાતામાં દરરોજ સવારે રુપિયા ૮૬૪૦૦ જમા કરાવે છે અને તમને કહે છે કે, આ રકમ તમારે આખા દિવસમાં એવી રીતે વાપરવાની છે જેનાથી તમને મેક્સિમમ સુખ અને શાંતિ મળે.

આ સ્કીમના નિયમો પણ વિચિત્ર છે. તમારે દિવસ પૂરો થાય ત્યાં સુધીમાં બધી જ રકમ વાપરી નાખવાની છે, નહીં તો એ રકમ ડિલિટ થઈ જશે, બીજા દિવસે કેરી ફોરવર્ડ નહીં થાય, ગયું તે ગયું. બીજા દિવસે તમને નવા રૂપિયા ૮૬૪૦૦ મળવાના છે. તમે દરરોજ આ રકમ કેવી રીતે વાપરશો અને ક્યાં ઈન્વેસ્ટ કરશો તેના પર તમારી જિંદગીનો આધાર છે.

આ વાર્તા પાછળ ગૂઢ રહસ્ય છે. આ વાર્તાનો બેંકર બીજો કોઈ નથી પણ ખુદ ઈશ્વર છે, એ દરરોજ આપણને ૮૬૪૦૦ સેકન્ડ આપે છે. દિવસ પૂરો થતાં જ આ સમય વપરાઈ જાય છે. સમયનું આ બેલેન્સ જમા થતું નથી. તમને તમારી આ ૮૬૪૦૦ સેકન્ડનું મૂલ્ય છે તો તમે એને એવી રીતે ઈન્વેસ્ટ કરો કે તમને ખુદને એવું ફીલ થાય કે મેં મારી રકમ ઉડાવી નથી.

આ રકમ પાછી બચત પણ નથી થવાની, માત્ર આ રકમ એવી રીતે ઈન્વેસ્ટ કરવાની છે જે તમારી જિંદગીને રીચ અને હેપ્પી બનાવે. ઉંમર એનું કામ કરવાની જ છે, એ તમારા હાથમાં છે કે તમે ઉમર પાસેથી કેવું કામ લ્યો છો.

સમયનો સદ ઉપયોગ કરતા આવડે તેને સમય વહી ગયાનો અફસોસ થતો નથી. જીવનના અંતે એવું ફીલ ન કરવું હોય કે આખી જિંદગી એળે ગઈ તો તમારા સમયને પૂરી ત્વરાથી જીવો.

યાદ રાખો, માત્ર કામ કરવું, નોકરી કરવી, રુપિયા કમાવવા એ જ જીવન નથી, જીવનમાં પ્રેમ, લાગણી, સંવેદના, મિત્રો, પરિવાર અને સંબંધોનું મૂલ્ય આંકતા અને સમજતાં શીખો. આ બધાંનો સરવાળો કરીને જે ટોટલ આવશે એ જ સુખ છે.

છેલ્લો સીન: Growing old is mandatory, growing up is optional.

(એક ફોર્વર્ડેડ ઈમૈલ માંથી )

મૃત્યુ !!

મૃત્યુ ને વધુ એક વખત નજીકથી જોયું , એક મિત્ર ના મૃત્યુ ના સ્વરૂપ માં…..

ચાલતા ચાલતા માર્ગ માં
થંભી પડે ભાઈ, માણસ છે.
મૃગજળ સમી અનંત
ઇચ્છાઓ ની પાછળ,
દોડતા દોડતા……
હાંફી પડે ભાઈ ,માણસ છે.
એક ક્ષણમાં હતો ન હતો
થઇ જાય ભાઈ માણસ છે.
‘ભોળા નો તો ભગવાન’
એ હવે મિથ્યા વાણી લાગે
‘માનવસર્જિત રાજનીતિ’
ભગવાન પણ શીખ્યો લાગે !

– જગત નિરુપમ

કરી લઉં છું

કરી લઉં છું

મનોરંજન કરી લઉં છું, મનોમંથન કરી લઉં છું;

પ્રસંગોપાત્ત જીવનમાં પરિવર્તન કરી લઉં છું.

સમજપૂર્વક સમષ્ટિનું સમાલોચન કરી લઉં છું;

જીવનને હું વલોવી આત્મસંશોધન કરી લઉં છું.

મનોબળથી મનોવૃત્તિ ઉપર શાસન કરી લઉં છું;

નયન નિરબળ કરીને રૂપનું દર્શન કરી લઉં છું.

નિરંતર શ્વાસ પર જીવનનું અવલંબન નથી હોતું,

બહુધા હું હ્રદયમાં એક આંદોલન કરી લઉં છું.

અમે પાગલ, અમારે ભેદ શો ચેતન-અચેતનમાં,

પ્રતિમા હો કે પડછાયો હું આલિંગન કરી લઉં છું.

સમય ક્યારે વિસામો ખાય છે ’અકબર’ના જીવનમાં?

વિસર્જન થાય છે નિત નિત નવું સર્જન કરી લઉં છું.

અકબરઅલી જસદણવાળા

જીવનકાળ: જાન્યુઆરી 10, 1910- એપ્રિલ 21, 1996

(આભાર: http://pateldr.wordpress.com/2007/02/13/%E0%AA%95%E0%AA%B0%E0%AB%80-%E0%AA%B2%E0%AA%89%E0%AA%82-%E0%AA%9B%E0%AB%81%E0%AA%82-%E0%AA%85%E0%AA%95%E0%AA%AC%E0%AA%B0%E0%AA%85%E0%AA%B2%E0%AB%80-%E0%AA%9C%E0%AA%B8%E0%AA%A6%E0%AA%A3%E0%AA%B5/)

ભાષાની ભેળપૂરી

અંગ્રેજી મને ગમે છે. ગુજરાતી મારું સારસર્વસ્વ છે. ગુજરાતી મારી માતા છે. ગુજરાતી મારું ઘર છે. અંગ્રેજી મારી ઓફિસ છે. ગુજરાતી મારું પ્રવેશદ્વાર છે. અંગ્રેજી મારી બારી છે. મુશ્કેલી એ છે કે આપણે અંગ્રેજીને ગેટ વે ઓફ ઈન્ડીઆ બનાવી દીધી છે. પ્રત્યેક ભાષાને એનું પોતાનું રૂપ અને માધુર્ય હોય છે. પ્રત્યેક ભાષાને એની વિશિષ્ટતા અને એનું વ્યક્તિત્વ હોય છે. કોઈ ભાષા સારી કે ખરાબ હોતી જ નથી. પ્રત્યેક ભાષાને એનું નાદસ્વરૂપ અને એનું અર્થસ્વરૂપ છે. વાંધો અંગ્રેજી સામે નથી, અંગ્રેજીના આક્રમણ સામે છે. અંગ્રેજો ગયા પછી આપણે નવા પ્રકારની ગુલામી સ્વીકારી લીધી છે. આપણે અંગ્રેજીના મોહતાજ થઈ ગયા. માતાને અને માતૃભાષાને લાત મારી.
ગુજરાતીઓ એમ માને છે કે અંગ્રેજી બોલવાથી વટ પડે, સમાજમાં મોભો ગણાય. ખાંડવીના વાટા વળતા હોય એવી સ્ટાઈલમાં અંગ્રેજી આપણે ઝીંકીએ છીએ, કોઈને આંજી નાખવાની વૃત્તિ હોય છે. પરિણામ એ આવે છે કે અંગ્રેજી સારું નથી અને ગુજરાતી ખરાબ થતું જાય છે. એક પત્રકારે કહ્યું હતું એમ આપણે અંગ્રેજી–ગુજરાતીની ભેળપૂરી કરીએ છીએ અને ‘ગુજરેજી’ નામની ભાષા ઉપજાવીએ છીએ. મા–બાપ અભણ હોય છતાં પણ એમના છોકરાં અંગ્રેજીમાં બોલતા હોય એનું ગૌરવ છે.
બકોરપટેલ દૂર થતા ગયા અને જેક એન્ડ જિલ આવતા ગયા. રામાયણની વાત પણ આ રીતે થવા માંડી…રામા લીવ્ડ ઈન એ ફોરેસ્ટ. કૃષ્ણની વાત આ રીતે થાય છે. ક્રિષ્નાનો રંગ તો ડાર્ક હતો. એને બટર બહુ ભાવે. ફ્રિજ ખોલબંધ કરે અને બટર લઈ લે. બૉલથી રમ્યા જ કરે. એક દિવસ બૉલ રીવરમા પડ્યો. તે નાગની વાઈફે પછી બૉલને અને લોર્ડ ક્રિષ્નાને બચાવી લીધા………
અંગ્રેજી બોલવાનો આપણને મોહ છે…આવડે કે ન આવડે તોય. એક બહેન બદરીનાથ ગયા હતાં. મને કહે કે ત્યાં બહુ ટેબ્લેટસ્ પડી. પછી ખબર પડી કે એ ટ્રબલ્સને ટેબ્લેટસ્ કહેતાં હતાં. એક બહેને એવું કહ્યું કે ગઈ નાઈટે પાર્ટી હતી. એટલે હૉલ ડે કિચનમાં હતી. એક વખતે મારે અમદાવાદ, વિશ્વકોષના ઉદ્ ઘાટનમાં જવાનું હતું. એક ભાઈએ મને પૂછ્યું કે તમે શા માટે જાઓ છો? મેં કહ્યું વિશ્વકોશ માટે, એમણે સામો સવાલ પૂછ્યો ‘એટલે!’ મેં કહ્યું એન્સાઈક્લોપીડીઆ માટે. મને કહે કે આમ ‘ગુજરાતીમાં કહેતા હો તો. આપણે સ્ટુડન્ટસને બદલે સ્ટુડન્ટસો કહીએ છીએ. બેંચિઝને બદલે બેંચો અને લેડીઝને બદલે લેડીઝો કહીએ છીએ. અંગ્રેજી ઉપર ગુજરાતીનો ઢોળ ચઢાવીએ છીએ. છોકરાનું છોકરાઓ, બાંકડાનું બાંકડાઓ એમ. આપણે ત્યાં માનવતા શબ્દ છે. તો બધે જ ‘તા’ શબ્દ લગાડી દઈએ છીએ. આજે મને નર્વસતા બહુ લાગે છે. કોન્વેન્ટ કલ્ચરમાં ભણતા છોકરાઓ આડેધડ બાફતા હોય છે. ધરપકડને બદલે ધરપ–કડ કહેતા હોય છે. કોન ગલી ગયો શ્યામ એવા ગીતમાં એ લોકો એમ સમજે છે કે કોણ ગળી ગયો શ્યામ? ભાખરી સુક્કી છે એવી એક દિવસ વાત થઈ હતી અને સુક્કી અને સુખીનો ભેદ સમજાવ્યો તોપણ એ છોકરાએ કહ્યું કે ભાખરી ઈઝ હેપી. એક જણે કહ્યું કે ઝંપલાવ્યું શબ્દ અંગ્રેજી લાગે છે, કારણ કે જમ્પ પરથી આવ્યો છે. એક બહેને કહ્યું કે અંબામાતામાં માતા શું કામ? અંબા શબ્દમાં બા તો છે જ.
વાંક છોકરાઓનો નથી. વાંક આપણો જ છે. આપણે ત્યાં લાયન્સ અને રોટરીમાં પણ બોલાતું અંગ્રેજી સાંભળ્યું છે. તમને દૂધે ધોઈને પૈસા પાછા આપીશ, એનું અંગ્રેજી સાભળ્યું હતું, આઈ શેલ વૉશ યોર મની ઈન મિલ્ક એન્ડ રિટર્ન યુ બેક. રિટર્ન હોય પછી બેકની જરૂર છે ખરી? કરુણા તો એ છે કે ગુજરાતી શ્રોતા હોય તોપણ અંગ્રેજીમાં બોલાય છે. ગુજરાતી ભાષાની ઉન્નતિની વાત હોય તો પણ અંગ્રેજી કહે છે, ગુજરાતી લેગ્વેજ માટે વી મસ્ટ ડુ સમથીંગ. કેટલાક તૈયાર સિક્કાઓ છે જે સમજણ અણસમજણથી વપરાતા હોય છે. હાઉ ઈન્ટરેસ્ટિંગ, વન્ડરફુલ, ઓકે, રાઈટ, હાઉ નાઈસ. એક બહેનને કોઈકે કહ્યું કે છગનબાપા મરી ગયા તો કહે હાઉ ઈન્ટરેસ્ટિંગ.
હું તો એટલું સમજું છું કે સંસ્કૃત મારું ભોંયતળિયું છે. મહારાષ્ટ્રમાં રહું છુ અને મરાઠી મારી અગાશી છે. અંગ્રેજી મારા ડ્રોઈંગરૂમની ભાષા છે અને ગુજરાતી મારા શયનખંડની ભાષા છે. ગુજરાતી મારી ધરતી છે. માણસને ગૌરવ હોવું જોઈએ કે પોતે પોતાની માતૃભાષામાં વિચારે.
અને એનો ક્યારેય અનાદર ન કરે. ગરબોને ગારબો કહેવાથી આપણે સ્માર્ટ લાગતા હોઈએ એવું માનવાને કારણ નથી. આપણી સ્થિતિ અત્યારે આવી છેઃ
અમે ચક્કરને સર્કલ મારશું રે લોલ
અમે સરકલને ચક્કર મારશું રે લોલ
અમે સદ્ધર ગુજરાતી અદ્ધર અંગ્રેજીમાં
મોટી મોટી વાતોને ફાડશું રે લોલ.

લેખકઃ સુરેશ દલાલ
ઝલક–વિશેષમાંથી સાભાર

Disclaimer

© આ બ્લોગમા રજૂ થયેલી કૃતિઓના હક્કો (કોપીરાઇટ) જે તે રચનાકાર ના પોતાના છે. આ બ્લોગ પર અન્ય રચયિતાઓની રચનાઓ મૂકવામાં આવી છે તેને કારણે જો કોઇના કોપીરાઇટનો ભંગ થયેલો કોઇને જણાય અને તેની મને જાણ કરવામાં આવશે, તો તેને તરત અહીંથી દૂર કરવામાં આવશે. Disclaimer : This blog is not for any commercial purposes. The entries posted on this blog are purely with the intention of sharing personal interest.

Translate